Yumuşakçalar
Kategori: Diğerleri
Tür sayısı 75 bini aşan yumuşakçalar hayvanlar âleminin büyük bölümlerinden (filum) biridir. Hayvan grupları arasında yalnız böceklerin tür sayısı yumuşakçaları aşar. Bu omurgasız hayvanlar adlarını yumuşak gövdelerinden alır. Ama çoğu, kireçli, sert bir koruyucu kabuk geliştirmiştir. Dış kabuğu bulunmayan yumuşakçalarda bile içte kalan yumuşak bir kabuğa ya da kabuk kalıntılarına rastlanır. Yumuşakçaların başlıca üç sınıfı vardır. Çiftçenetliler, karındanbacaklılar ve kafadan-bacaklılar. Çiftçenetli yumuşakçalar midyeleri, istiridyeleri ve taraklan içerir. Kabuklan birbirine eklemlenmiş, açılıp kapanabilen iki parçadan (çenet) oluşur. Çiftçenetliler hareket etmelerini sağlayan iri ve kaslı bir ayak geliştirmiştir. Kanndanbacaklılar salyangozlar ve sümüklüböceklerden oluşur. Kaslı bir ayakları bulunan kanndanbacaklıların kabukları tek parçalıdır ve genellikle sarmal biçimde kıvrılır. Kafadanbacaklı yumuşakçalar ahtapotları, kalamarlan, mürekkepbalıklarını ve notilusu içerir. Bunlardan yalnız notilusun iyi gelişmiş, belirgin bir kabuğu vardır. Kalamarlar ve ahtapotlar yumuşakçaların hem en iri, hem de en zeki üyeleridir. Notilus dışındaki kafadan-bacaklılarda tek bir ayak yerine, 8-10 dokunaç bulunur. Notilusta ise dokunaç sayısı 50 dolayındadır. Yumuşakçaların çok az tanınan üç sınıfı daha vardır. Bunlardan ikisini denizdişleri ve kitonlar oluşturur. Denizdişlerinin uzun ve ince kabuğu, fillerin dişini andıran bir biçim almıştır. Kitonların kabuğu ise birbiri üstüne kısmen binen levhalardan oluşur. Monopla-cophora sınıfının üyeleri “yaşayan fosiller” olarak bilinir. Yaklaşık 400 milyon yıl önce yok olduğu sanılan bu yumuşakçaların varlık-lanm sürdürdüğü ilk kez 1952′de derin sulardan çıkarılan örnekleriyle anlaşılmıştı. Bu maddede adı geçen yumuşakçalardan çoğunu ansiklopedide ayn bir madde olarak bulabilirsiniz. Ayrıca bak. Kabuk ve Kabuk Koleksiyonculuğu.