Altınordu Devleti (Altın Orda Devleti)

Altınordu Devleti (Altın Orda Devleti)13. yüzyıl ortalarından 16. yüzyıla kadar Doğu Avrupa ile Volga boylarında egemenliğini sürdüren bir Moğol Türk devletidir. Moğol İmparatoru Cengiz Han ölmeden önce topraklarını oğulları arasında bölmüş ve Seyhun Irmağı ile Balkaş Gölü’nün batısındaki yerleri büyük oğlu Cuci Han’a vermişti. Cuci Han’ın küçük oğlu Batu Han’ın batı seferleriyle genişleyen bu topraklar sonradan Batu Han ile ağabeyi Ordu arasında bölüşüldü. Balkaş ve Aral gölleri arasındaki alan ile Seyhun Irmağı’nın güneyindeki yerler Ordu’nun, Harezm ve yeni alınan topraklar Batu’nun yönetimine verildi. Ordu’nun yönetimindeki doğu bölgesine Akordu, Batu’nun yönetimindeki batı bölgesine de önce Gökordu, bir süre sonra Altınordu adı verildi.

Batu Han, Volga Irmağı’nın aşağı havzasındaki Saray kentini kendine başkent yaparak ülkesinin topraklarını alabildiğine genişletti. Devletin sınırları Kıpçak bozkırlarını, Volga’nın aşağı ve orta havzasını, Seyhun ve Volga ırmakları arasındaki Aral Gölü yöresini, Kafkaslar’ın Azerbaycan’a kadar olan kesimini, Lehistan ve Litvanya’yı kapsıyordu. Altınordu Devleti görünüşte Moğol İmparatoru Büyük Kağan’a bağlıydı. Ama gerçekte tümüyle bağımsız bir yönetim kuran Batu Han devletini Moğol İmparatorluğu’nun kurallarına göre örgütleyerek kendisine ve Altınordu hanlarına büyük bir saygınlık kazandırdı.

1255’te Batu Han ölünce yerine Berke Han geçti. İslam dinini benimseyen Berke Han zamanında Altınordu Devleti İlhanlılar ile savaştı ve Bulgaristan’a saldıran Bizans ordusunu bozguna uğrattı.

Berke Han’ın ölümünden sonra tahta çıkan Mengü Timur Han, Özbek Han ve Canıbek Han dönemlerinde çok güçlenen Altınordu Devleti Canıbek Han’ın ölümünden sonra başlayan taht kavgalarıyla sarsıldı. 1380’de Timur’un desteğiyle tahta çıkan Toktamış Han bu çatışmalara son vererek birliği sağladı. Ama bir süre sonra Toktamış Han ile arası açılan Timur, topraklarına katmak üzere bu ülkeye iki sefer düzenledi. Bir yandan Timur’un saldırıları, öte yandan Moğol prensleri arasındaki taht kavgalarının alevlenmesi Altınordu Devleti’ni güçsüz düşürdü. Böylece birlik ve bütünlüğü bozulan devletin toprakları 1437’den başlayarak beş ayrı hanlığa bölündü: Kazan, Kırım, Astrahan, Nogay ve Sibirya hanlıkları. 1502’de Kırım Hanlığı kalan son toprakları da alarak Altınordu Devleti’ni tarihten sildi.

Bir cevap yazın

E-posta hesabınız yayımlanmayacak. Gerekli alanlar * ile işaretlenmişlerdir