"Enter"a basıp içeriğe geçin

Kas ve Kas Dokusu

Canlı organizmada hareketi meydana getiren yapılardandır. En önemli özellikleri kasılma özelliğidir. Bu sayede hareketi solunum, dolaşımı boşaltım üreme, görme vb görevleri vardır. Kaslar vücut şeklin korunmasında ve desteklenmesinde görev yapar.

Hücreler ince uzun iplik şeklindedir. Kas hücrelerinin zarına sarkolemma, plazmalarına sarkoplazma denir. Hücreler içinde kasılma yeteneğine sahip olan proteinden yapılmış lifçikler vardır. Bunlara miyofibril denir. Miyofibriller aktin ve miyozin denilen proteinden oluşur. Kas hücrelerinin arasına bağ doku ile sarılıdır. Bağ doku içinde kan damarları ve sinirler bulunur. Kasılma için gerekli enerji O2’li solunumundan elde edilir. Bazen de O2’siz solunumdan elde edilir. Düz kası, çizgili kas ve kalp kası olmak üzere 3 tiptir.

1) Düz kaslar: Hücreleri ince uzun ip şeklindedir. Çekirdekleri hücrenin orta kısmında bulunur. Düz kas hücreleri bir araya gelerek demet oluştururlar ve etrafları bağ dokuyla sarılmıştır. Her düz kas hücrenin içinde bulunan miyofibrillerin aynı yönde çalışması ile kasın kasılıp genişlemesi sağlanır. Düz kaslar isteğimiz dışında (otonom sinir sistemi) çalışırlar. Kasılma yavaş ve düzenlidir. Eklem bacaklılar hariç omurgasız hayvanlar düz kasa sahiptir. Omurgalı hayvanlarda iç organlarda (sindirim, solunum, boşaltım, dolaşım, üreme vb.) ve kan damarlarının çeperinde bulunur.

2) Çizgili kaslar: İskelet kası da denir. Bu kaslar iskelete bağlanmış olduklarından hareketi sağlarlar. Kasılmaları hızlı, istemli fakat kısa sürelidir. Hücrelerin çekirdekleri hücre zarına yakındır.
Elektron mikroskobunda bir çizgili kas demetinin ince, uzun, silindirik kas liflerinden oluştuğu görülür. 1 tek kas lifini inceleyecek olursak onunda birçok lifçikten oluştuğu görülür. Bir lifçik ise protein lifçiklerinden meydana gelmiştir. Bu ipliklerin düzenli bir şekilde sıralanması ile lifçik koyu (A bandı) ve açık (I bandı) renkte görülen bantlar halinde uzanır.bu iplikçiklerin kalın olanlarına miyozin, ince olanlarına ise aktin denir. Koyu kısım miyozin ve aktinin üst üste gelmesiyle oluşan kısım, ince kısım da sadece aktinden yapılmış kısmı gösterir. Aktin kısmı yoğun proteinden yapılmış bir çizgi ile ortadan ayrılmıştır. Bu çizgiye Z çizgisi denir. İki Z çizgisi arasında kalan kısma sarkomer denir.

Çizgili kaslar omurgasızlardan eklembacaklılarda, omurgasızlarda ise üst üste birikmiştir.

3) Kalp kası: Yapısı çizgili kasa benzer fakat düz kas gibi istemsiz çalışır. Lifler düz değil, dallanmış ve birbiriyle ilişki halindedir. Hücrelerde enine bantlar bulunur. Bunlara disk adı verilir. Embriyodan itibaren kasılmaya başlayıp ömür boyu çalışır.

Kas Dokusu

Hayvanların büyük bir bölümünün, özellikle çok hücrelilerin hareketlerini sağlayan, uzun ve silindirik hücrelerden oluşan doku. Bu hücreler kasılma yeteneği olan proteinler içerir. Kas dokusu tüm uyarılara tepki gösteren bir dokudur. Bu tepki ya kasılma biçiminde ya da gevşeme biçimindedir. Her iki hareket de istemli ya da istemsiz olabilir. Kas dokusunun en önemli özellikleri:

a) Uyarıları kendi bünyesi içerisinde bir baştan öteki başa kadar iletebilmeleri

b) Uyarılara kasılma ve gevşeme biçiminde tepki gösterebilmeleri

c) Uyarıya tepki gösterirken kimyasal enerjiyi mekanik enerjiye çevirebilmeleri

d) Destek görevini de kısmen gerçekleştirebilmeleridir.

Kas Gelişimi

Bebeğin, doğumdaki kas ağırlığının toplam vücut ağırlığına oranı, yetişkinlikteki kas/vücut ağırlığı oranından daha azdır (Senemoğlu, 1997, s.30).Yeni doğan kız olsun, erkek olsun, beden büyüklüğü ile orantılı olarak kas liflerine sahiptir. Baş ve boyuna yakın olan kasların daha aşağıdaki kol ve bacak kaslarına oranla daha önce geliştiği yolunda yaygın bir inanış vardır. Erkek bebeklerin kas doku oranı, kız bebeklerinkinden daha fazladır. Cinsiyet farklılığından kaynaklanan bu üstünlüğü erkekler tüm yaşlarda ellerinde bulundururlar.


Kas Grupları

Hayvanların tümünde kaslar aynı biyokimyasal ve biyofiziksel ilkelere göre kasılır. Fakat hareketin çeşitli olması, kasların diziliş biçimine, birbirlerine ve iskelete bağlanış şekline göre değişik olmaktadır. Kasın kasılmasıyla vücudun tümünde ya da bir kısmında şekil değişikliği meydana gelebilir. Örneğin, salyangozlarda sürünme hareketi, sindirim sisteminde, özellikle bağırsaklarda dalga hareketi ya da balıklarda yılankavi hareket olarak ortaya çıkar. Kısa ve hızlı hareket eden kaslar, yani çizgili kaslar, daha çok memelilerde bulunur. Buna karşılık düz kaslar sindirim ve boşaltım sisteminde bulunur; yavaş, fakat uzun süre kasılabilirler. Bu fizyolojik yapı ilkel hayvanlarda da görülür.

Bu yazı yorumlara kapalı.

Başvuru Kaynakları