"Enter"a basıp içeriğe geçin

KPS (Kimlik Paylaşımı Sistemi)

nüfusKPS, Nüfus ve Vatandaşlı İşleri (NVİ) tarafından, MERNİS ve UAVT veri tabanında tutulan bilgileri sınırlandırılmış olarak alıcı kurumlar (kamu kurumları) ve diğer kişiler (diğer tüzel kişilikler) ile ilgili mevzuatta belirlenen esas ve usuller çerçevesinde, güncel ve güvenli bir şekilde, 7 gün 24 saat süreyle, çevrimi içi paylaşılmasını sağlayan bir sistemdir. KPS ile; NVİ’de tutulan nüfus ve adres bilgileri, elektronik ortamda, kamu kurumları ile bunların dışında kalan diğer tüzel kişiliklerin hizmetine sunulmuştur. Böylece, kurum ve kuruluşların ihtiyaç duydukları nüfus kayıt örneği ve yerleşim yeri adresi gibi bilgi ve belgeleri nüfus müdürlükleri ile yazışma yapmadan veya vatandaşlardan istemeden doğrudan ve anında KPS’den temin ederek hizmet vermeleri mümkün hale gelmiştir.

KPS İLE SUNULAN VERİLER

KPS, aşağıdaki verileri bünyesindeki servisler aracılığı ile sunmaktadır. Bu veriler, aile kütüklerindeki kayıtlar gibi Türk vatandaşlığının ispatında ve belgelendirilmesinde esas olduğu kadar kişinin kimliği, medenî hâli ve aile bağlarının belirlenmesinde de hukuken geçerli temel resmi bilgilerdir. Ayrıca, mevzuatta yapılan düzenlemeler ve hizmet gereği duyulacak ihtiyaçlar çerçevesinde KPS’de yer alacak bilgileri belirlemeye İçişleri Bakanlığı yetkilidir.

Kişi bilgileri:

a) Kimlik numarası, adı, soyadı, cinsiyeti, baba adı, anne adı, doğum yeri, doğum ve kütüğe kayıt tarihleri gibi kişisel bilgiler.
b) Medeni hâli, dini ve ölüm tarihi gibi durum bilgileri.
c) İl, ilçe, cilt, mahalle veya köy, aile sıra numarası ve birey sıra numarası gibi nüfusa kayıtlı olduğu yer bilgileri.

Nüfus Cüzdanı Bilgileri:

Nüfus cüzdanı üzerinde yer alan bilgiler, 1/6/2000 tarihinden sonra düzenlenen cüzdanlarda seri ve no’su ile verildiği yer ve tarihi, 1/6/2000 tarihinden önce düzenlenmiş cüzdanlarda cüzdan seri, no ve verildiği maliye saymanlığının adı.

Nüfus Olay Bilgileri:

Evlenme, boşanma, soybağının düzeltilmesi veya reddi, ölüm, vatandaşlığın kazanılması veya kaybedilmesi, yerleşim yeri ve diğer adres gibi kişilere ait nüfus olay bilgilerinin tarihi ve açıklamaları.

Adres Bilgileri

Kişinin bildirdiği mevcut yerleşim yeri adresi ve diğer adresleri.

Ulusal Adres Veri Tabanında Yer Alan Bilgiler:

Posta kodları, il, ilçe, bucak, köy ve mezra isimleri, mahalle, meydan, bulvar, cadde, sokak isimleri ile sabit tanıtım numarası ve bina numarası gibi adres verileri ile tanımlanan coğrafi konum, kişisel ve kurumsal adres bilgisine ulaşmak için gerekli olan bilgiler.

İstatistik Bilgileri:

Doğum, ölüm, evlenme, boşanma sayıları gibi yerleşim birimi bazında ve belli bir zaman dilimine ait bilgiler. Bu bilgiler, kurum ve kuruluşların ihtiyaçlarına göre dizayn edilen ve belli girdi parametrelerine karşılık belirli çıktılardan oluşan KPS web sayfaları ve servisleri şeklinde sunulmaktadır. Sunulan servislerin listesi KPS ana sayfasından güncel olarak yayınlanmaktadır.

KPS İLE İLGİLİ HUKUKİ DÜZENLEMELER

KPS veri tabanındaki bilgiler; 5490 sayılı Nüfus Hizmetleri Kanunu, 2008/8 sayılı Başbakanlık Genelgesi ve Kamu Hizmetlerinin Sunumunda Uyulacak Usul ve Esaslara İlişkin Yönetmelik hükümleri doğrultusunda, anılan Kanun ve Kimlik Paylaşımı Sistemi Yönetmeliğinde belirlenen usul ve esaslara göre yapılan ikili anlaşmalar çerçevesinde kurum ve kuruluşlar ile paylaşılmaktadır.

Nüfus Hizmetleri Kanunu

Kurum ve kuruluşların kişilerle ilgili iş ve işlemlerinde nüfus kayıtları esas alınmaktadır. Nüfus kayıtları birçok hakkın doğumuna esas olması nedeniyle nüfus kayıt örneği alınmasına ilişkin esas ve usuller 5490 sayılı Nüfus Hizmetleri Kanununda düzenlenmiştir. Kanunun 44 üncü maddesinin ikinci fıkrası “Birinci fıkrada sayılanlar dışında kalan kurumlar ve tüzel kişiler, yazılı olarak başvurmak ve istem nedenini açıkça belirtmek suretiyle Bakanlık veya mülkî idare amirinin emri ile nüfus kayıt örneğini alabilirler. Bakanlık bu madde hükümlerini işletmek üzere Kimlik Paylaşımı Sistemi kurar.” hükmü gereğince İçişleri Bakanlığınca KPS kurulmuştur. KPS ile kişisel veri niteliğinde olan nüfus bilgilerin elektronik ortamda paylaşımı söz konusu olduğundan birincil mevzuat konumundaki bu Kanun ile belirli paylaşım esasları getirilmiştir. Bununla ilgili olarak, Kanunun 45 inci maddesinin birinci fıkrasında “Bakanlık, Kimlik Paylaşımı Sistemi ve Adres Paylaşımı Sistemi veri tabanlarında tutulan bilgileri bu Kanunda belirtilen esas ve usûller çerçevesinde kurumlar ile diğer kişilerin hizmetine açabilir.” hükmü yer almaktadır. Bu esaslar ileride ayrıntılı olarak ele alınacaktır.

Kimlik Paylaşımı Sistemi Yönetmeliği

5490 sayılı Nüfus Hizmetleri Kanununa dayanılarak hazırlanan ve KPS ile ilgili ikincil mevzuat niteliğindeki bu yönetmelik, KPS veri tabanındaki bilgilerin alıcı kurum ve diğer kişilerce elektronik ortamda paylaşılması ile ilgili Kanunda belirlenen esasları yineler ve usulleri ayrıntılı olarak düzenler. Bu usullere daha sonra değişik başlıklar altında değinilecektir.

2008/8 sayılı Başbakanlık Genelgesi

Bu genelge ile kamu kurumları için KPS’nin kullanımı zorunlu hale getirilmiştir. Konu ile ilgili olarak, Genelgenin 2 inci maddesinde “Kırtasiyeciliğin ortadan kaldırılması Hükümetimizin öncelikli hedeflerindendir. Bu bağlamda, kamu kurum ve kuruluşlarınca yürütülen iş ve işlemlerde, nüfus müdürlüklerinden veya vatandaşlarımızdan yerleşim yeri ve diğer adres belgesi (ikametgâh ilmühaberi) ile nüfus kayıt örneği istenmeyecek, bu belgeler, ilgili kuruluş tarafından doğrudan KPS’den elde edilecektir.” denilmektedir. Aynı Genelgenin 1 inci maddesinde ise “… Henüz KPS’ye bağlanmayan kamu kurum ve kuruluşları ise hazırlıklarını en kısa sürede tamamlayarak KPS’ye bağlanacaklardır.” hükmüne yer verilmiştir.

Kamu Hizmetlerinin Sunumunda Uyulacak Usul ve Esaslara İlişkin Yönetmelik

Bu Yönetmeliğin 4 üncü maddesi birinci fıkrasındaki “basılı ortamdaki bilgi ve belgelerin elektronik ortama taşınması ve veri tabanlarının diğer idarelerle paylaşılması esastır.” hükmü ve 8 inci maddesinin birinci fıkrası ‘e’ bendindeki “Diğer idarelerin elektronik ortamda paylaşıma açtığı bilgi ve belgeler, başvuru sahibinden istenmez. Ancak, bu bilgi ve belgelere kolayca erişim için gerekli bilgiler [T.C. Kimlik Numarası gibi] istenebilir.” şeklindeki hükmü ile kamu kurumlarının KPS’yi kullanma zorunluluğu dolaylı olarak teyit edilmiştir.

KPS’NİN KULLANIMI İLE İLGİLİ ESASLAR

Nüfus kayıtlarının gizliliği nedeniyle ve kişisel verilerin korunması amacıyla kanun koyucu bu bilgilerin elektronik ortamda paylaşılmasını belirli esaslara bağlamıştır. Bu esaslar, 5490 sayılı Nüfus Hizmetleri Kanununun 45 inci maddesinde şu şekilde düzenlenmiştir: “Bakanlık, Kimlik Paylaşımı Sistemi ve Adres Paylaşımı Sistemi veri tabanlarında tutulan bilgileri bu Kanunda belirtilen esas ve usûller çerçevesinde kurumlar ile diğer kişilerin hizmetine açabilir. Yerleşim yeri adresi bilgileri ancak kurumlar ile 5411 sayılı Bankacılık Kanunu çerçevesinde faaliyette bulunan bankaların paylaşımına açılabilir” (5490 Md. 45/1). Bu ilke ile ilgili olarak vurgulanması gereken iki husus bulunmaktadır. Birincisi, ‘esasların esası’ olarak nitelendirebileceğimiz KPS veri tabanında yer alan bilgilerin, bu Kanunun öngördüğü esas ve usuller doğrultusunda kurum ve kuruluşların paylaşımına açılabileceğidir. İkincisi ise, yerleşim yeri adresi bilgilerinin sadece kamu kurumları (söz konusu maddede geçen “kurumlar” ibaresi Kanunun “Tanımlar” bölümünde kamu kurumları olarak tanımlanmıştır) ve bankalara verilebileceği konusudur. Kanun koyucu burada, diğer verilerin kimlerle paylaşılabileceği ile ilgili herhangi bir sınırlama öngörmezken yalnızca yerleşim yeri adresi bilgisinin kimlere açılabileceği konusunda bir kısıtlamaya gitmiştir. “Kimlik Paylaşımı Sistemi veri tabanındaki bilgilerin tamamı veya bir kısmı toplu halde hiçbir kuruma veya diğer kişilere verilemez. Kurumlar ve diğer kişiler kendi iş ve işlemlerine esas olmak üzere sadece kayıtlarını tuttukları kişilerin bilgilerini alabilirler” (5490 Md. 45/2). Burada, KPS’den yararlanan kurum ve kuruluşlara veri tabanının tümü veya bir bölümünün toplu bir şekilde verilemeyeceği, bunun yerine sistemden faydalananların veri tabanından yalnızca tanımlanmış hizmetlerinin yerine getirilmesi amacıyla kendi iş ve işlemlerine esas olmak üzere sorgulama yapabileceği ve ilgili kişilerin bilgilerini alabileceği kuralı getirilmiştir. Diğer bir ifadeyle, KPS’ye bağlanan kurum ve kuruluşların sistemde yetkilendirilirken teknik olarak sadece kişilerle ilgili alabilecekleri bilgiler açısından kısıtlanabildiği ancak bilgisi alınabilecek kişiler yönünden bir sınırlamaya tabi tutulamayacağı için hukuken yalnızca ilgili kişilerin bilgilerini alabileceklerinin altı çizilmektedir. “Kurumlar aldıkları bilgileri tanımlanmış hizmetlerin yerine getirilmesi dışında başka hiçbir amaçla kullanamaz; ilgilisi veya bu Kanunun 44 üncü maddesinde belirtilenler dışında kimseye veremez. Sistemin bütün aşamalarında görev yapan yetkililer de bu kurallara uymakla yükümlüdür. Bu yükümlülük, kamu görevlilerinin görevlerinden ayrılmalarından sonra da devam eder” (5490 Md. 45/3). Bu esas gizlilikle ilgidir ve alıcı kurum ve kuruluşlar için KPS’den aldıkları bilgilerin gizliliğini ve güvenliğini koruma yükümlülüğü getirmektedir. Sistemden alınan bilgileri tanımlanmış hizmetlerinin yerine getirilmesi dışında hiçbir şekilde başka amaçlarla kullanamayacaklarını ve ilgilisi dışında kimseye veremeyeceklerini, bu sorumluluğun kişiler açısından görevlerin sona ermesinden sonra da devam edeceğini öngörmektedir. Daha önce de değinildiği üzere nüfus kayıtları gizli bilgiler olduğundan bu bilgileri işleyen nüfus memurlarında olduğu gibi KPS kapsamında paylaşılan bu bilgilerden faydalanan diğer görevliler de bu gizliliğe uymak zorundadırlar. “Genel Müdürlükten [KPS’den] alınan bilgilerin iş ve işlemlerde kullanılmasının hukukî sonuçları bilgiyi alan kurumun sorumluluğundadır” (5490 Md. 45/4). Bu genel kural, KPS’ye erişim yetkisi verilen kurum ve kuruluşların sistem veri tabanındaki bilgileri, ilgili mevzuat ve yukarıda belirtilen esaslar doğrultusunda alması ve kullanması gerektiğini, aksi uygulamalardan doğacak hukuki sorumluluğun kendilerine ait olacağını düzenlemektedir.

KULLANILAN TEKNOLOJİ VE SORUMLULUKLAR

KPS merkezi yapıda, web tabanlı ve çok katmanlı mimariye uygun sekilde tasarlanmıs ve en güncel yazılım teknolojileri ile dünya standardı olan W3 organizasyonunca standartları belirlenen Web Servisleri (XML, WSDL, SOAP) altyapısı kullanılarak gelistirilmistir. KPS, farklı platformların destekledigi Web servisleri ile hizmet vererek, farklı yapıdaki kurumların fazladan donanım ve yazılım yatırımı yapmaksızın sunulan hizmetlerden faydalanmalarını saglamıstır. Sistemin bu platform ve yazılım-bagımsız yapısı sayesinde kurum ve kurulusların, farklı platformlarda ve farklı yazılım araçları ile gelistirilmis kendi yazılımları içerisinden, KPS tarafından verilen hizmetlere erisebilmeleri mümkün olmaktadır. KPS’ye baglanan kurum ve kuruluslar bu hizmeti (kurumsal agları üzerinden) varsa kendi yasal bünyelerindeki tasra teskilatları veya subelerinde de saglar. Ancak, sisteme erisebilmesi için kendisine tahsis edilen kullanıcı adı ve sifrenin gizliligi ile tüm kullanıcılarının is ve islemlerinden sorumludur. KPS alt kullanıcıları ile ilgili olarak IP kısıtlamasına gidilmesi, yetki ve sorumluluk tanımlaması yapılması ve yapılan sorgulamalara iliskin yetkilendirilmis kullanıcı kisi bazında geri izleme (log) bilgisi tutulması gibi tedbirlerin alınması da kurumun sorumlulugundadır.

İlk Yorumu Siz Yapın

Bir cevap yazın

E-posta hesabınız yayımlanmayacak. Gerekli alanlar * ile işaretlenmişlerdir

Başvuru Kaynakları

Pin It on Pinterest