Mıknatıs

Manyetik alan yaratabilen özel maddelere verilen genel ad. Mıknatısta, çekim kuvvetinin en güçlü olduğu uçlara, mıknatısın kutupları denir. Mıknatısın kutupları N ve S harfleriyle gösterilir. Mıknatısın kutuplarında (uçlarında) mıknatıs çekimi güçlüdür. Kutuplardan uzaklaştıkça manyetik alanın etkisiyle birlikte çekim de zayıflar.

Mıknatıslarda aynı kutuplar birbirini iter, zıt kutuplar çeker. Mıknatısın manyetik kuvvet etkilerinin doğrultu ve yönlerine göre varsayılan çizgilere manyetik alan çizgileri denir. Manyetik alan çizgileri N kutbundan çıkar ve S kutbuna girer. Bu çizgiler asla birbirini kesmez ve kutuplarda sıkken (birbirine yakınken), kutuplardan uzaklaştıkça seyrekleşir (birbirinden uzaklaşır).

Mıknatısın bulunduğu katı, sıvı ve gaz ortamları, mıknatısın manyetik etkisini etkilemez, artırmaz ya da azaltmaz. Manyetik alan, boşluk da dâhil her ortamda etkindir. Bir mıknatısın manyetik özelliklerini gösterebildiği bölgeye o mıknatısın manyetik alanı denir. Bir mıknatısın manyetik alanına bırakılan bir manyetik maddenin, bir süre mıknatıslık özelliği göstermesine etki ile mıknatıslanma denir. Kısa sürede mıknatıslık özelliğini kaybeden maddelere “geçici mıknatıs”, uzun süre mıknatıslık özelliğini koruyan maddelere daimi mıknatıs denir.

Yeryüzünde herhangi bir yere konulan pusulanın N kutbu, yerin manyetik kuzey kutbunu gösterecek biçimde durur. Çünkü, yerkürenin kendine özgü, yer yer değişebilen bir manyetik alanı vardır. Yerküre, en iç katmanlarındaki sıvı hâldeki metal nedeniyle, S kutbu güney ve N kutbu kuzey yarım kürede bulunan büyük bir çubuk mıknatıs varmış gibi, çevresinde bir manyetik alan oluşturur. Bu alana, yerin manyetik alanı denir.