Gorgoda Nedir? Kimdir?

Petrol

Petrol, kendine özgü kokusu olan, koyu renkte ve sudan hafif olan yanıcı bir sıvı. Petrol, jeolojik zamanlarda yaşayan bitki ve hayvan kalıntılarının kuma ve çamura gömülerek zamanla tabaka oluşturmasıyla oluşur. […]

Petrol, kendine özgü kokusu olan, koyu renkte ve sudan hafif olan yanıcı bir sıvı. Petrol, jeolojik zamanlarda yaşayan bitki ve hayvan kalıntılarının kuma ve çamura gömülerek zamanla tabaka oluşturmasıyla oluşur. Bu tabaka, zamanla yığılmalarla, kalınlaşır ve ağırlığı artar. Alttaki toprak tabakalarına basınç yaparak, kayaçlara dönüşür. Bu sırada, bakterilerin, yüksek basıncın ve sıcaklığın etkisiyle, organik maddeler bozulur. Milyonlarca yıl süren bu değişimler sonucunda, organik maddelerin bir kısmı gaz hâline geçerken, büyük bir kısmı da petrole dönüşür.

Petrolün biriktiği yerlere petrol yatakları denir. Petrol yatakları önce çeşitli yöntemlerle belirlenir. Daha sonra sondaj çalışmaları yapılarak petrol yeryüzüne çıkarılır. Yeryüzüne çıkarılan petrole ham petrol denir. Ham petrolün yoğunluğu sudan azdır. Bu nedenle suda çözünmez. Ham petrol işlenmek üzere boru hatları ya da tankerlerle rafinerilere taşınır. Yurdumuzda Batman’da, Mersin’de Ataş, İzmir’de Aliağa, İzmit’te İpraş, Kırıkkale’de Orta Anadolu rafinerileri bulunur. Rafineriye gelen ham petrol, yüksek sıcaklıkta buharlaştırılarak damıtma kulesine gönderilir. Kulede, havayla soğutularak, yoğunlaşma sıcaklıklarına göre ürünler elde edilir. Bu işleme ayrımsal damıtma denir. Damıtma sonucu, petrol gazı, benzin, gaz yağı, mazot, fuel oil, asfalt elde edilir.

Petrol Aranması ve Çıkarılması
Bir yatağın yerini belirlemek için, havadan çeşitli fotoğraflarla bölgenin oluşumu incelenip, yüzeyden yada derinden alınan kayaç örnekleri, X ışınlarıyla kimyasal çözümlemeden geçirilir. Kayaç tabakalarının konum ve doğasını belirlemek için sismik yöntemlere baş vurulur; dinamit patlatılarak küçük çaplı yer sarsıntıları yaratılır ve sismograf üzerindeki kayıtlar incelenir. Ayrıca, magnetometre, gravimetre, Geiger sayacı gibi araçlardan yararlanılır. Yatağın yeri belirlendikten sonra, yer kabuğunu delecek güçte kuyu açma gereçleriyle çalışmalara başlanılır ve büyük bir kule kurulur.

40-50 metre yüksekliğinde olan petrol kulesi, 100 tonu aşan ağırlıkta donanım taşır. Bir matkap, 9 metre boyunda içi oyuk çelik çubuk dizisinin ucuna bağlanır. Bu çubuklar, derine inildikçe birbirlerine vidalanır.yüzeyde dakikada 50-250 turluk hızla döndürülen bir dönel tabla, matkabın çalışmasını sağlar.

Kuyu açma sırasında çubukların içinden özel bir çamur yollanır; delme noktasına ulaşan çamur, o yeri yağlar; araçları soğutur ve matkap ağzında toplanan döküntülerin boşalmasını sağlar. Ayrıca, ağırlıyla petrolün yada gazın fışkırmasını engeller.

Petrol derinliğine ulaşıldığında, kuyu ağzına sağlam bir kapak yerleştirilir. Bu kapağın, yatak basıncına dayanacak ve gaz yada petrolün ölçülü bir basınçla akışını sağlayacak nitelikte olması zorunludur.

Petrol Elde Edilen Ürünlerin Kullanım Alanları
Petrolün bütün türevleri günümüzde büyük önem taşımaktadırlar ve her ürünün ya da yan ürünün bir kullanım alanı vardır. Benzin, patlamalı motorlarda yakıt olarak kullanılır. Isıl gücü fazla olan kerozen ( metre küpte 10,5 termiden çok ) tepkimeli uçak yakıtıdır. Gazyağı yanmalı motorlarda kullanılır. ( ağır yağlı diesel motorları ) ilk damıtma kalıntısı bir sıvı olan mazot, önemli bir yakıttır; çoğu durumda taşkömürü- nün yerini almıştır. Yağlardan mekanik yağlamada yararlanılır. Ham petrol, kimi kez, tedavide kullanılır ( uyuza karşı ovma işleminde, safra taşına karşı iç kullanımda ). Parafinden kağıt üretiminde yararlanılır. Vazelin, pomatların bileşimine girer. Vazelin yağının büyük bir çözücü gücü vardır; kabızlığa karşı yararlı olduğu kadar, zehirsiz bir mikrop kırıcıdır da. Katran tortusunun yüksek sıcaklıkta yükseltgenmesiyle elde edilen bitüm ya da asfalt, su geçirmez yol kaplamaları hazırlamaya yarar. Petrol, kimya sanayisinin bir dalı olan petrokimya için de önemli bir hammadde kaynağıdır. Ayrıca günümüzde petrolden, yapay lif, gübre, kozmetik ürünleri, filmler, plakalar, besin maddeleri, vb 80.000 ürün elde edilir. Hidrojen karbür ( hidrokarbon ) ürünlerinin beslenmedeki önemi de gün geçtikçe artmaktdır.

Yazı etiketi:

Kategori: Nedir?

Bir cevap yazın

E-posta hesabınız yayımlanmayacak. Gerekli alanlar * ile işaretlenmişlerdir

    Gorgoda © 2021