Rockwell Sertlik Değeri

  • Nedir?

Rockwell sertlik değeri, malzeme yüzeyine batıcı bir uç ile önce sabit bir ön yükle (Fön) bastırıldığında meydana gelen izin dip kısmı başlangıç noktası alınarak, daha sonra normal yük (FN) etki edip, devre dışı kaldığında oluşan iz derinliğindeki net artışla ters orantılı bir sayıdır. Bu yöntem her türlü metalik malzemeye uygulanmaktadır.

Rockwell Sertlik Deneyi
Rockwell Sertlik Deneyi

Rockwell deneyi için iki farklı uç kullanılmaktadır. Kullanılan batıcı uçlar belirli çaplarda çelik bilyalarla, özel konik bir elmas uçtan ibarettir. Rockwell sertlik değerleri daima bir sembol harfle birlikte belirtilir ki bu sembol harf batıcı ucun tipini, kullanılan yükün miktarını ve kadran üzerinde okunacak bölümü belli eder.

Batıcı uçlar;
1.588 mm (1/16”) çapında sertleştirilmiş çelik bilyelerdir.
Elmas batıcı uç ise Tepe açısı 120° lik bir açı teşkil eden bir koniden ibarettir.

Sertlik ölçümünde batma derinliği referans alındığı için 10 kg’ lık Fön kuvvet uygulaması yapılarak yüzeydeki olumsuzluklar devre dışı bırakırlır. Daha sonra FN normal kuvvet uygulanarak batma derinliği tespit edilip, sertlik değeri bulunur. Batıcı uç üzerinde toz, kir, gres ve tufal gibi yabancı maddeler bulunmamalıdır; bulunduğu takdirde sonuçlara etki eder.

Rockwell sertlik deneyinde Şekil 2’de görüldüğü gibi önce 10 kg’lık ön yük uygulanarak ilk yükleme yapılır. Bu suretle uç, malzeme üzerine oturur ve onu yerinde tutar. Siyah rakamlı bölüm üzerinde kadran sıfıra getirilir ve daha sonra normal yük uygulanır. Bu yük uygulanan toplam yük olup, derinlik ölçmesi sadece küçük yükten büyük yüke kadar artıştan ileri gelen derinlik artışına bağlıdır. Normal yük uygulandıktan ve kaldırıldıktan sonra, standart işleme göre  ön yük hala uygulanır durumda iken, kadranın gösterdiği değer okunur.

Batıcı uç olarak çelik bilye kullanıldığı zaman normal yük 100 kg olarak alınır (HRB), konik elmas uç kullanıldığı zaman 150 kg (HRC), 60 kg (HRA) olarak uygulanır

Dikkat edilecek noktalar:

  1. Batıcı uç sertliği ölçülecek yüzeye dik gelecek şekilde temas etmelidir.
  2. Numune kalınlığı ne olursa olsun, sertlik bir tek kalınlık üzerinde ölçülmelidir. Kalınlık arttırma amacıyla üst üste konmuş malzemeler üzerinde ölçülen sertlik değerleri güvenli sayılmazlar.
  3. Rockwell sertliğinin tayini sırasında meydana getirilen iz, kenara çok yakın olmayacağı gibi iki iz’de birbirine çok yakın bulunmamalıdır.

Yaygın olarak kullanılan üç farklı uygulaması vardır;

  1. Rockwell A: İnce malzemeler, yüzeyi sertleştirilmiş ve yüzey kaplaması yapılmış malzemelerde tercih edilir.
  2. Rockwell B: Orta sertlikteki demir – çelik ürünleri ve alüminyum – bakır alaşımlarının sertliğinin tespitinde kullanılır.
  3. Rockwell C: Sertlik değeri yüksek olan bütün malzemelerde kullanılabilir.

Bir cevap yazın

E-posta hesabınız yayımlanmayacak. Gerekli alanlar * ile işaretlenmişlerdir