Gorgoda Nedir? Kimdir?

Rüzgâr Erozyonu

Toprağın rüzgar kuvvetiyle aşındırılıp taşınması olayıdır. Özellikle kurak iklim bölgelerinde (İç Anadolu ve Güneydoğu Anadolu gibi) meydana gelen bu erozyon türü, tarım arazilerini olumsuz etkilemekte ve hızla bozulmalarına neden olmaktadır. […]

Toprağın rüzgar kuvvetiyle aşındırılıp taşınması olayıdır. Özellikle kurak iklim bölgelerinde (İç Anadolu ve Güneydoğu Anadolu gibi) meydana gelen bu erozyon türü, tarım arazilerini olumsuz etkilemekte ve hızla bozulmalarına neden olmaktadır. Toprak materyallerinin rüzgarlar tarafından taşındığı ve depolandığı alanlardaki üretim kapasiteleri düşmekte, çok ciddi arazi ve ürün kayıpları meydana gelmektedir.

Rüzgar erozyonu, arazi yüzeyinin genellikle kuru ve bitki örtüsünden yoksun bulunduğu bölgelerde etkisini daha şiddetli göstermektedir. Bu etkinin derecesi doğrudan doğruya iklim ve toprak özellikleri, bitki örtüsü, arazinin eğimi ve insanların arazilere müdahalesi gibi faktörlere bağlıdır.

Dünya ölçüsünde ve ülkemiz bakımından düşünüldüğünde su erozyonu rüzgar erozyonuna nazaran çok daha ciddi boyutlardadır. Ancak kimi yörelerde rüzgar erozyonunun da çok büyük zararlara neden olduğu görülmektedir. Rüzgar erozyonu çoğunlukla kurak ve yarı kurak bölgelerin sorunudur. Ancak yöresel olarak bazı nemli bölgeler dede görülebilmektedir. Özellikle yağışların yıl içindeki dağılımı düzensizse ve yağışsız dönemde çok kuru geçerse rüzgar erozyonuna duyarlıkta fazla olmaktadır. Böyle yerlerde hem su hem rüzgar erozyonu farklı zamanlarda oluşabilmekte fakat her ikisi birlikte oluşamamaktadır.

Aynı iklim koşullarında ve bölgelerde yöresel olarak rüzgar erozyonun yüksek olmasında toprak tiplerinin büyük önemi vardır. Örneğin kıyı bölgelerindeki kumullar iç sahalara nazaran rüzgar erozyonuna daha duyarlıdırlar. Burada kuru ve strüktürsüz kumların daha az kohezyona sahip olmaları nedeniyle erozyona daha uygun olmaları etken olmaktadır. Aynı şekilde organik topraklarında, rüzgarla harekete karşı dirençleri çok hafif olmalarından dolayı çok azdır.

Bu özel durumlar gözardı edilirse genellikle rüzgar erozyonunda etkili üç faktör vardır. Bunlar; toprak koşulları, yağış ve bitki örtüsüdür.

Her ne kadar toprak taneciklerinin fiziksel tabiatları yer değiştirmelerinde etkili ise de, esas olarak ancak kuru taneler uçmakta ve yüzeyi nemli topraklarda rüzgarla toprak hareketi olmamaktadır. Bu nedenle rüzgar erozyonunda iklimin etkisi çok büyük olmakta ve özellikle sıcak rüzgarlarla toprak yüzeyinin çok kuruması, düşük nispi nem ve düşük yağış rüzgar erozyonunu artırmaktadır Genellikle yıllık yağış toplamı 300 mm nin altında olan kurak sahalarda veya yıllık yağışı 300 mm nin üstünde olup kurak dönemleri uzun olan yerlerde rüzgar erozyonu sık sık görülmektedir. Üçüncü faktör bitki örtüsü olup, arazi yüzeyi bitki ile kaplı olduğunda hemen hiç erozyon meydana gelmemektedir. Çünkü bitki örtüsü hem rüzgarın direk toprakla temasa geçmesini hem de sıçratma erozyonunu önlemektedir.

Herhangi verilen bir toprak koşulunda rüzgarla uçabilecek toprak miktarı iki faktöre bağlıdır. Bunlar, rüzgar hızı ve yüzey toprağının pürüzlülüğüdür. Şüphesiz hızlı esen rüzgar yavaş olana nazaran daha fazla parçacığı hareket ettirecek vebuna bağlı olarak sediment taşıma kapasitesi de fazla olacaktır. Toprak yüzeyinin pürüzlülüğü yüzeyin en üst kısmındaki rüzgarın hızını kontrol ettiği ve rüzgar erozyonunun kuru topraklar için bir problem olduğu göz önüne alınırsa, kontrol önlemlerinin, toprakta su korunmasının sürdürülmesi ve rüzgar hızının azaltılması yada toprak yüzey pürüzlülüğünün artırılmasına yönelik olması gerektiği ortaya çıkmaktadır.

Yazı etiketi:

Kategori: Nedir?

Bir cevap yazın

E-posta hesabınız yayımlanmayacak. Gerekli alanlar * ile işaretlenmişlerdir

    Gorgoda © 2021